Ei gymreise av Maren Bø

Som nyutdanna idrettspedagog lurte eg litt på korleis eg skulle komme meg gjennom min kroppsøvingstime. Idrettspedagogutdanninga handlar eigentleg meir om å tilrettelegge fysisk aktivitet for menneske med spesielle behov, enn det å rettleie ein full gymsal av yrande småbarn. Og diverre gjekk fyrste time akkurat som forventa. Gymsalen vart til ei løvehule og han som ikkje ville spele fotball, ville heller rive ned sceneteppet. Resten av timen gjekk med til å diskutere drikkereglar, samt alt dei fekk lov til av den tidlegare kroppsøvingslæraren.

Montessoripedagogikk, kva var det for ein slags galskap, tenkte eg. Skulle alle gjere kva dei ville heile tida. Det var jo umogleg, i alle fall i eit lagspel. Eg måtte lese meg opp. Då fann eg fort ut at Maria Montessori døydde lenge før kroppsøvinga oppstod, så ho kunne eg ikkje ringje. Alt det fine materiellet som fanst i klasserommat, var heller ikkje å finne i gymsalen. Men sjølv om Maria ikkje hadde sett opp ein einaste  kroppsøvingsleksjon, var ho ikkje akkurat i mot fysisk aktivitet. Det var ein bonus.

Den store utfordringa mi var likevel fridomen. Korleis skulle eg til dømes få ein gjeng med erkeindividualistar til å spele fotball i saman. Det kjentes faktisk akkurat slik som skildringa til ein gammal Rosenborgtrenar: «De første 20 minuttene var bra. Etterpå så det ut som alle spillerne hadde gått på Steinerskolen: Alle hadde sine egne ideer om hva som skulle gjøres.». Det er vel litt ulovleg å samanlikne Steiner og Montessori, men slik var det, og villt var det i alle fall.

Å temme ein slik gjeng var ikkje gjort på eit blunk. Små Montessoridrypp innimellom gav meg nokre hint. Grace and Courtesy, eller nåde og folkeskikk på nynorsk, var eit av dei. Det gjaldt å oppdra løvene før dei kunne få fridomen sin. Så då gjekk det nokre månadar med nøye innprinting av gymsalreglar og fair play. Det var keisamt, både for meg og dei. Basketkorga var ikkje til å henge i, tjukkasen var ikkje ein sofa, og nåde dei som braut «på benken-regelen».

Etter all folkeskikken var det endeleg tid for den kjekke delen, utfoldinga og å faktisk lære litt fag. For gym, som nå er kroppsøving, er jo meir enn å springe på rekke og rope i kor. Maria var lur her. Tenk at ho allereie før kroppsøvinga var påtenkt, såg nytta i lære gjennom kroppen og ikkje bare hovudet. Det er faktisk ikkje før no at vår regjering har vedteke forslaget om ein time fysisk aktivitet kvar dag. Og då snakkar me ikkje om vanleg kroppsøving, men meir tilsvarande «going out» som Maria tipsa oss om i 19pilogboge.

Trikset er å røre på seg mens du trener hjernecellene. Om kvar kroppsøvingstime får eit tema, som ikkje treng ikkje å ha med kroppsøving å gjere, lærer ein plutseleg dobbel så mykje. Toppen av lykke er ein multiplikasjonsstafett som barna har laga sjølv.

Å vere fri i ein gymsal treng heldigvis ikkje vere synonymt med å gå bananas ført an av innebandykølla. Å sjå fryden i auga til eit barn som akkurat har fått fri tilgang til utstyrsrommet, kan inspirer dei fleste. Gjev du barna ein rockering og litt tau, så har du plutseleg ein heilt ny leik framfor deg. Sjølvsagt nokre gonger meir vellukka enn andre, men resultatet er verdt å vente på.

På slutten av året laga elevane sine eigne gymtimar. Dei gav meg oppvarming, kanonball og styrketips på rekke og rad. Sjølvstendigheita lyste, i alle fall hos dei aller fleste. Då kunne den stakkars gymlæraren endeleg lene seg tilbake. Så var det faktisk bruk for den nåda og folkeskikken, som kjentes så uendeleg long.